Trí tuệ nhân tạo là gì? Và tại sao phải quan tâm đến nó?

Ngày: 28/04/2018 lúc 11:21AM

Trí tuệ nhân tạo (tức Artificial Intelligence, hay còn gọi là AI) là thuật ngữ dùng để chỉ sự thông minh của máy móc khi đem so với sự thông minh của con người. Nói cách khác, trí tuệ nhân tạo chỉ cách máy móc bắt chước các chức năng “nhận thức” tương tự như con người, chẳng hạn như “tự học hỏi” và “giải quyết vấn đề”.

Lịch sử của trí tuệ nhân tạo

Thuật ngữ trí tuệ nhân tạo được phát minh ra từ những năm 1956, nhưng phải đến ngày nay, giai đoạn thập niên 2010s, thì khái niệm này mới thực sự được dư luận chú ý nhờ các tiến bộ về thuật toán xử lý, hiệu suất cũng như khả năng lưu trữ của máy tính.

Nghiên cứu về AI trong giai đoạn những năm 1950s chủ yếu xoay quanh việc cho máy tính biết cách tự giải quyết vấn đề. Trong giai đoạn thập niên 1960s, Bộ Quốc phòng Mỹ bắt đầu quan tâm đến lĩnh vực này và đầu tư cho việc nghên cứu cách làm cho máy móc có khả năng suy luận giống người. Ví dụ như Cơ quan Đặc trách Kế hoạch Nghiên cứu Quốc phòng Cao cấp (DARPA) đã hoàn tất các dự án vẽ bản đồ bằng máy trong những năm 1970s. Và DARPA sau đó cho ra đời trợ lý ảo vào năm 2003, trước cả Siri, Alexa hay Cortana.

Các nghiên cứu ban đầu này đã tạo tiền đề cho công nghệ tự động hóa và lập luận lôgic dùng trong máy tính ngày nay, bao gồm cả các hệ thống hỗ trợ ra quyết định và tìm kiếm thông minh giúp bổ trợ cho con người.

Mặc dù phim ảnh và các tác phẩm khoa học viễn tưởng vẫn hay thể hiện trí tuệ nhân tạo dưới dạng một thứ công nghệ có khả năng bá chủ thế giới, thực tại thì AI vẫn chưa đến mức đáng sợ/thông minh như thế. Như hiện tại, AI mới chỉ có thể áp dụng vào những lĩnh vực hết sức chuyên môn.

Trí tuệ nhân tạo hoạt động như thế nào?

Trí tuệ nhân tạo hoạt động theo cơ chế kết hợp một lượng lớn dữ liệu với các thuật toán xử lý nhanh, mang tính lặp lại, cho phép các phần mềm tự động học từ các kiểu mẫu hay đặc điểm của dữ liệu. Nhưng đó chỉ là cơ chế chung, còn khi áp dụng thì có rất nhiều giả thuyết, phương thức, công nghệ có thể sử dụng, chẳng hạn như:

  • Mạng neuron (neural network): một dạng học máy (machine learning) cấu thành từ nhiều đơn vị liên kết với nhau (như một mạng neuron thần kinh), xử lý thông tin bằng cách phản ứng với dữ liệu đưa vào từ bên ngoài, và thông tin được truyền đi giữa các đơn vị khác nhau. Quy trình này sẽ kiểm tra dữ liệu nhiều lần để hình thành kết nối và diễn giải dữ liệu chưa xác định.
  • Học sâu (deep learning): sử dụng nhiều mạng neuron với nhiều lớp đơn vị xử lý để học các mẫu dữ liệu phức tạp. Thường được áp dụng trong việc nhận diện hình ảnh và giọng nói.
  • Điện toán nhận thức (cognitive computing): đây là một trường nghiên cứu với mục đích giúp con người có thể tương tác với máy móc một cách tự nhiên. Mục đích của quy trình này là giúp máy móc có thể mô phỏng quy trình xử lý thông tin của con người thông qua việc diễn giải hình ảnh và ngôn ngữ – và sau đó đáp trả một cách thuần thục.
  • Thị giác máy tính (computer vision): sử dụng phương thức nhận diện kiểu mẫu và học sâu để xác định xem trong ảnh hoặc một thước phim video có gì. Khi máy có thể xử lý, phân tích và hiểu được hình ảnh, chúng sẽ có thể thu thập hình ảnh trong thời gian thực và diễn giải môi trường xung quanh của mình.
  • Xử lý ngôn ngữ tự nhiên (natural language processing): là khả năng phân tích, thấu hiểu và tự tạo ra ngôn ngữ con người, bao gồm cả ngôn ngữ nói và viết. Bước tiếp theo là tương tác với ngôn ngữ một cách tự nhiên, giúp con người có thể giao tiếp với máy móc bằng ngôn ngữ thường ngày.

Tại sao trí tuệ nhân tạo lại quan trọng?

AI giúp tự động hóa những công việc liên quan đến dữ liệu mang tính lặp đi lặp lại.

Xin hãy lưu ý: mặc dù trí tuệ nhân tạo cũng giúp tự động hóa nhiều việc, nó khác hẳn với công nghệ tự động hóa hiện tại. Thay vì thực hiện các công việc thủ công theo đúng một lộ trình duy nhất, AI tiến hành phân tích, học hỏi, và cải thiện công việc của mình, đưa ra những kết quả chính xác hơn. Tuy nhiên, con người vẫn phải chịu trách nhiệm tạo dựng hệ thống giúp AI và đưa ra những câu hỏi chính xác để AI dựa vào đó tiến hành nghiên cứu.

AI giúp các sản phẩm hiện có trở nên thông minh hơn.

Như hiện nay, công nghệ trí thông minh nhân tạo chưa đủ phát triển để trở thành một sản phẩm độc lập. Tuy nhiên, nó sẽ có thể giúp các sản phẩm chúng ta đang dùng trở nên tân tiến hơn, chẳng hạn như Siri giúp các snar phẩm Apple trở nên dễ dùng hơn. Công nghệ AI có thể được dùng để bổ trợ cho nhiều thứ, cả ở nhà lẫn ở nơi làm việc, chẳng hạn tạo hệ thống an ninh thông minh hoặc nền tảng phân tích đầu tư.

AI sẽ dùng thuật toán tự học và để dữ liệu tự động tái lập trình bản thân.

AI có thể dò ra những kiểu mẫu hoặc những bất thường trong dữ liệu, từ đó tự học được các kỹ năng mới. Nói cách khác, thuật toán của nó giúp nó có thể phân loại và dự đoán. Thế nên khi được cung cấp thêm dữ liệu mới, AI có thể tự chiêm nghiệm xe các kết quả hồi trước của mình là đúng hay sai, và điều chỉnh lại cho phù hợp.

AI có thể phân tích dữ liệu ở một cấp độ không tưởng thông qua mạng neuron nhân tạo.

Mấy năm trước, nếu bảo xây dựng một hệ thống phát hiện giả mạo năm lớp thì hẳn kỹ sư phần mềm nào cũng sẽ lắc đầu ngao ngán. Nhưng tất cả bây giờ đã thay đổi với công nghệ trí tuệ nhân tạo. Nếu có một lượng dữ liệu lớn, ta có thể chuyển chúng cho AI và nó sẽ phân tích các dữ liệu này ở một cấp độ không thể nào tưởng tượng được.

AI có thể giúp nhiều công việc đạt được độ chính xác rất cao.

Mọi tương tác của bạn với Siri, Google Search và Google Images đều được dựa trên thuật toán deep learning của trí tuệ nhân tạo – và khi bạn cũng như những người dùng khác càng dùng nhiều thì AI đó càng khôn lên, và sẽ giúp mang lại những kết quả với độ chính xác đáng giật mình. Trong lĩnh vực y tế, công nghệ AI liên quan đến xác nhận hình ảnh vầ vật thể giờ có thể dùng để xác định ung thư trên ảnh MRI với độ chính xác cao ngang ngửa bác sĩ.

AI sẽ giúp tối ưu hóa dữ liệu.

Dữ liệu luôn là một trong những tài sản quý giá nhất của một doanh nghiệp, nhưng để thực sự tận dụng được nó thì cần phải mượn đến trí tuệ nhân tạo. Bởi vì ngày nay AI đã tiến hóa đến mức có thể đem lại những phân tích sâu sắc không ngờ, nó có thể giúp tạo ra lợi thế cạnh tranh. Nếu tất cả mọi người cùng áp dụng kỹ thuật cạnh tranh như nhau, nhưng bạn biến phân tích dữ liệu tốt hơn, bạn sẽ là người thắng cuộc.

Trí tuệ nhân tạo đang được ứng dụng như thế nào?

Gần như mọi ngành đều có thể tận dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo. Ví dụ như:

Y tế

AI có thể giúp đọc các dữ liệu y tế, chẳng hạn hình chụp X quang, giúp các bác sĩ chẩn đoán chính xác hơn, và còn có thể giúp đưa ra được những thang thuốc thích hợp cho từng bệnh nhân.

Bán lẻ

AI có thể giúp đưa lại cho người dùng những gợi ý mua hàng phù hợp với sở thích và hành vi, và giúp thúc người dùng mua những thứ mang lại lợi nhuận lớn nhất. AI thậm chí còn có thể điều chỉnh kết cấu website và kiểm soát tồn kho hết sức hiệu quả.

Sản xuất

AI có thể phân tích dữ liệu từ các thiết bị kết nối mạng để dự đoán tải trọng và nhu cầu sử dụng đối với mạng hiện tại, từ đó phân bố nguồn lực mạng hợp lý hơn.

Thể thao

AI có thể phân tích các đoạn băng ghi hình và cung cấp cho các huấn luyện viên cách phân bố vị trí cầu thủ, chiến lược chơi, cũng như những bài huấn luyện riêng cho từng vận động viên.

Các hạn chế của trí tuệ nhân tạo là gì?

Trí tuệ nhân tạo rồi sẽ thay đổi mọi ngành công nghiệp, nhưng ta vẫn phải biết các hạn chế của nó.

Hạn chế chính của AI là nó phải họ bằng dữ liệu. Chỉ duy nhất cách đó thôi. Thế tức là nếu dữ liệu không chính xác thì sẽ đưa ra kết quả sai lệch. Và các lớp dự đoán hay phân tích khác sẽ cần được tích hợp một cách riêng rẽ.

Thêm một vấn đề nữa là các hệ thống AI ngày nay chỉ có thể làm được một việc hết sức cụ thể. Một hệ thống biết chơi poker sẽ không thể chơi cờ vua hay cờ tướng. Một hệ thống xác định gian lận bảo hiểm sẽ không thể xác định gian lận thuế,… Nói cách khác, chúng có độ chuyên môn hóa rất cao. Chúng chỉ tập trung làm một công việc duy nhất chứ chưa thể hành xử như người.

Bên cạnh đó, các hệ thống AI chưa thể hoạt động độc lập hoàn toàn. Chúng có thể thăm dò và phân tích các dữ liệu phức tạp nhưng vẫn cần đến sự can thiệp của con người.

Tổng hợp từ nhiều nguồn.


Nếu yêu thích khoa học, chắc chắn bạn sẽ rất ưng bộ combo truyện khoa học viễn tưởng siêu hot của Bookism bọn mình.

Tìm hiểu thêm tại đây nhé 


Nguyễn Long