[REVIEW] Phim 2001: A Space Odyssey – Stanley Kubrick

Ngày: 03/05/2018 lúc 19:39PM

2001: A Space Odyssey của đạo diễn lừng danh Stanley Kubrick là một trong những bộ phim khoa học viễn tưởng nổi tiếng nhất mọi thời đại. Phim thậm chí còn được Thư viện Quốc hội Mỹ tuyển chọn để đưa vào lưu trữ vì mang tính nghệ thuật cao. Liệu phim có thực sự xứng đáng với những lời tâng bốc nó vẫn nhận được hay không? Cùng Bookism bọn mình tìm hiểu nhé

Thông tin chung:

  • Tên gốc: 2001: A Space Odyssey
  • Nhà sản xuất: Stanley Kubrick Productions
  • Thời lượng: 1h40'

Review:

Hollywood vốn nổi tiếng là có rất nhiều phim mặc dù ban đầu khi mới ra mắt không được ai chào đón, nhưng về sau lại được “khai quật” lên và trở thành tác phẩm kinh điển. Trong số đó có 2001: A Space Odyssey: A Space Odyssey của Stanley Kubrick. Phim lúc mới ra mắt bị thất bại bởi lẽ đây không phải là một tác phẩm nhằm phục vụ công chúng đã quá quen với những bộ phim giải trí đơn thuần. Để xem bộ phim này thì sẽ cần đến hai phẩm chất chính, và đáng tiếc lại những phẩm chất thiếu hụt nặng nề trong giới người xem phim đại chúng: lòng kiên nhẫn và sẵn sàng suy ngẫm về ý nghĩa sâu xa của những gì được chiếu lên trên màn ảnh. 2001: A Space Odyssey thực sự là một tác phẩm nghệ thuật rất giá trị, nhưng đây không phải là một "màn pháo hoa" như rất nhiều bộ phim khác.

Năm 1968, trước khi 2001: A Space Odyssey được công chiếu, nó được rất nhiều người trông ngóng. Lúc bấy giờ, cuộc đua vào vũ trụ giữa Mỹ và Nga đang lên đến đỉnh điểm, thế nên một bộ phim khoa học viễn tưởng do một đạo diễn gạo cội bấm máy chắc chắn sẽ là đề tài bàn tán của công chúng. Nhưng đáng tiếc thay, sau khi phim ra mắt, phản ứng của mọi người phần lớn là thất vọng. Mặc dù vẫn có một bộ phận nhỏ nhận ra mình vừa được xem một tác phẩm mang tính bước ngoặt trong Sci Fi nói riêng và điện ảnh nói chung, phần lớn… không hiểu phim nói về điều gì. Một số tờ báo có tiếng đã chê bai phim không ngớt lời, thế nên phim bị xịt nặng. Ấy nhưng, 2001: A Space Odyssey không lùi vào dĩ vãng. Thay vào đó, nó ngày một trở nên nổi tiếng hơn, và đến ngày nay thì trở thành cả một tượng đài khổng lồ.

Khó có thể nói được yếu tố đáng chú ý nhất của bộ phim là phần nào: mạch phim, âm nhạc, hay hình ảnh. Thật tình mà nói, đây là ba yếu tố không thể nào tách bạch được. Như một đầu bếp tài hoa, Kubrick pha trộn chúng lại với nhau để tạo thành một món ăn tuyệt hảo. Chỉ cần lắng nghe soundtrack của phim là trong đầu chúng ta đã lập tức xuất hiện hàng loạt những hình ảnh quen thuộc. Nếu đã từng xem phim thì chắc chắn bạn sẽ không bao giờ có thể nghe bản "Blue Danube Waltz" của Johann Strauss mà lại không nghĩ đến cảnh con tàu đáp vào trạm vũ trụ. Và bản "Also Spoke Zarathustra" của Richard Strauss thì ngày nay thậm chí còn hay được biết đến nhiều hơn dưới cái tên nhạc nền của 2001: A Space Odyssey.

Riêng trong dòng khoa học viễn tưởng thì 2001: A Space Odyssey gần như độc nhất vô nhị. Đây là một bộ phim không có tàu bè bay lượn veo véo, súng laze bắn điên cuồng, hay cháy nổ kịch tính gì cả. Phần hành động của phim được quan sát từ một góc nhìn rất xa cách. Tàu di chuyển khá chậm, không lướt đi ào ào với vận tốc ánh sáng. Nhờ vậy, thành phẩm chúng ta nhận được là một bộ phim kỳ vĩ, lạnh lùng, một bộ phim dùng để nhắc nhở chúng ta về cái sự rộng lớn của vũ trụ và sự nhỏ bé của chúng ta. Kubrick không muốn làm ta phải trố mắt lên vì những màn tử chiến và những kỹ xảo chói loà, mà ông muốn làm ta phải sững sờ nhận ra những gì mình chưa biết bao la nhường nào. Cái sự chậm rãi của bộ phim cho chúng ta cơ hội được nhâm nhi thật kỹ lưỡng từng hình ảnh, từng điệu nhạc, và cái bầu không khí của nó, đồng thời còn cho ta thời gian suy nghĩ về những gì Kubrick muốn truyền tải. Có thể nó không hào nhoáng được như Star Wars, nhưng bộ phim này khiến chúng ta phải suy nghĩ nhiều hơn hẳn.

2001: A Space Odyssey mở đầu ở thời tiền sử, hay như tiêu đề phim đặt cho là "Thời Bình minh của Loài người". Phần này kể về chuyện loài vượn biết cách chế tạo và sử dụng công cụ sau khi tìm thấy một khối đá đen bí ẩn, một thứ công nghệ của người ngoài hành tinh. Sau đó, phim cắt đến cảnh cả ngàn năm sau, khi công cụ làm bằng xương cốt đã hóa phi thuyền. Loài người đã tiến hóa, và đã bắt đầu tiến đến Hệ Mặt Trời hàng xóm của mình. Phương thức di chuyển ngoài không gian của Kubrick trông không được “mãn nhãn” như trong Star Trek hay các phim về du hành không gian tương lai khác, nhưng chúng thực tế hơn hẳn. Chúng ta được làm quen với Tiến sĩ Heywood Floyd (William Sylvester), bấy giờ đang trên đường lên mặt trăng để tìm hiểu về một khối đá đen bất thường vừa được khai quật tại đó. Khối đá ấy truyền tín hiệu về phía Sao Mộc, nhưng không ai hiểu tại sao.

Phân đoạn thứ ba, đồng thời cũng là phân đoạn dài nhất, của 2001: A Space Odyssey lấy bối cảnh là tàu Discovery. Tàu đang trên đường đến Sao Mộc để xác định nguyên nhân khối đá truyền tín hiệu đến đó. Trên tàu có hai thuyền viên, David Bowman (Keir Dullea) và Frank Poole (Gary Lockwood), ba nhà khoa học bị đóng băng, và "bộ não" của tàu, siêu máy tính HAL 9000 (Douglas Rain). Sau khi các thuyền viên nhận thấy HAL có vấn đề, họ định vô hiệu hóa nó đi. Lẽ dĩ nhiên, HAL không chấp nhận, và cuộc đấu trí giữa Bowman và chiếc siêu máy tính này trở thành một trong những cuộc xung đột kịch tính nhất giới điện ảnh.

Phân đoạn thứ 4 và cũng là cuối cùng của 2001: A Space Odyssey, "Sao Mộc và Bên kia Điểm bất tận," là phần khó hiểu nhất. Trong 20 phút cuối phim này, Kubrick trình bày ý tưởng về ý nghĩa sự tồn tại của con người trong vũ trụ. Tàu Discovery tìm thấy một khối đá khác – lớn hơn khối đá trên mặt trăng và trôi nổi trong không gian. Khi Bowman lái tàu đi vào đó, anh bị lôi vào một đường hầm không gian thời gian, và xuất hiện lại ở một địa điểm bí ẩn và phải sống trọn đời ở đó. Khi chết đi, anh ta được tái sinh thành "đứa con của vì sao" – bước tiếp theo trong thang tiến hóa của loài người hoặc một thức sống mới hẳn.

Bình thường thì khi đến đoạn cuối, phim sẽ phải trả lời hết mọi câu hỏi đặt ra ở giữa phim, nhưng 2001: A Space Odyssey thì lại đặt thêm câu hỏi mới. Đây là cơ hội để người xem có thể suy nghĩ thật sâu về những ẩn ý của phim, để thật sự lãnh hội được những thông điệp nhà làm phim muốn truyền tải. Nếu bạn cảm thấy cái kết quá mơ hồ, bọn mình khuyên sau khi xem xong nên tìm xem 2010: The Year We Make Contact. Phim ra mắt khán giả vào năm 1984, 16 năm sau bộ phim đầu của Kubrick. Nhưng cũng cần phải nói là mặc dù nó có giải đáp một số vấn đề của phim gốc, nó vẫn có rất nhiều thứ bỏ lửng.

Vì là do Kubrick đạo diễn nên phim gần như không sơ suất ở bất kì tiểu tiết nào. Ông phối hợp rất kỹ lưỡng với Arthur C. Clarke, một trong những tác giả khoa học viễn tưởng nổi tiếng nhất mọi thời đại, và các cố vấn khoa học khác để đảm bảo rằng mọi khía cạnh của bộ phim đều bám sát cơ sở khoa học thực tiễn. Tầm nhìn của ông chính xác đến đáng sợ, và mặc dù cho đến nay vẫn chưa đạt được những gì Kubrick cùng Clarke đã tiên đoán, chúng ta đang rất phát triển theo đúng đường hướng họ đã hoạch định.

Hầu hết các phim viễn tưởng về vũ trụ đều “quên” mất một điều là sóng âm không thể truyền qua chân không. Nhưng Kubrick thì lại nhớ. Và đó là lý do ông chọn cách để cho phim thật im lặng, tạo ra hiệu ứng vừa rờn rợn, vừa đáng nhớ. Cứ mỗi lần có cảnh quay trong vũ trụ, sẽ không có âm thanh nào vang lên hết – ngoại trừ thỉnh thoảng xuất hiện giai điệu du dương của dòng nhạc cổ điển. Âm nhạc là một phần rất lớn cấu thành lên sự thành công của bộ phim. Đáng chú ý nhất là bản "Blue Danube Waltz" ở phần credit cuối phim. Credit chỉ kéo dài có bốn phút. Nhưng toàn bộ bản nhạc dài tám phút lại được chơi đầy đủ, ngay cả sau khi màn hình đã trống trơn. Nó cho khán giả cơ hội được suy ngẫm lại về những gì vừa mới xem trước khi quay về với thực tại xô bồ.

Nhìn chung, 2001: A Space Odyssey là một bộ phim rất đặc biệt. Nó không xây dựng mối liên kết giữa khán giả và nhân vật hay tạo dựng một mạch truyện đơn giản, dễ hiểu như phim truyền thống. Thay vào đó, nó thách thức khán giả và khơi gợi sự tò mò. Dù đã 50 năm kể từ lần đầu được trình chiếu, 2001: A Space Odyssey vẫn giữ nguyên giá trị nghệ thuật của mình.


Nếu yêu thích thể loại Sci Fi như bộ phim này, chắc chắn bạn sẽ rất ưng bộ combo truyện viễn tưởng siêu hot của Bookism bọn mình.

Tìm hiểu thêm tại đây nhé 


Nguyễn Long