(0)

Vì sao nhiều tổ chức coi Sci Fi (khoa học viễn tưởng) như quả cầu tiên tri

Có thể ghế Art Deco bay lơ lửng giờ chưa thể thành hiện thực được, nhưng máy phản lực cá nhân thì không xa vời đến vậy. Và công nghệ thực tế ảo (VR) chân thực, hoặc thậm chí hay hơn nữa là thực tế pha trộn đã bắt đầu xuất hiện. Mặc dù những trải nghiệm này có thể khiến ta há hốc mồm, đây lại là những ý tưởng hoàn toàn không mới đối với fan dòng khoa học viễn tưởng (SF).

Không phải ngẫu nhiên các thứ công nghệ tối hoặc phát kiến mới ra đời người ta lại dùng từ ‘Sci Fi’. Đây chính là công dụng của khoa học viễn tưởng đối với chúng ta, bao gồm những startup, tập đoàn, và những quốc gia muốn tiên liệu tương lai để không bị tương lai khiến cho bất ngờ trở tay không kịp. Hoặc như người ta thường nói: để cho “sẵn sàng ứng phó với tương lai”.

Nhà văn Samuel R. Delaney, một bậc lão thành trong làng SF, trong một lần phát biểu tại sự kiện của Smithsonian về sự giao thoa giữa khoa học và khoa học viễn tưởng đã có nói: “Những thế giới đa dạng mà chúng ta làm quen trong tâm tưởng thông qua khoa học viễn tưởng là cách ta rèn thói quen suy nghĩ về những thay đổi thực sự — không chỉ khó hiểu, mà còn đôi lúc khiến ta phải sững người — mà ngoài đời hết năm này đến năm khác ta phải đối mặt. Nó giúp ta đỡ bị sốc.”

Nói cách khác, khoa học viễn tưởng, hơn bất cứ dòng văn nào, có thể giúp chúng ta sẵn sàng ứng phó với tương lai, không chỉ thông qua việc hé lộ cho ta biết tương lai có những gì mà còn nhờ cách chúng viết về những hệ quả của khoa học công nghệ đối với xã hội loài người và toàn bộ thế giới nói chung. Thêm vào đó, nó còn giúp điều động nguồn lực và hướng sự chú ý của ta về những hướng ta muốn tập trung vào. Bởi vậy nên có gì lạ đâu khi nhiều công ty hiện đang cầu viện đến khoa học viễn tưởng, nhằm mục đích hoặc tạo đột phá hoặc chuẩn bị trước cho những sự đột phá sau này sẽ xuất hiện. Và tất nhiên, cả để lấy cảm hứng nữa. Bởi vì nếu gặp đúng bộ óc tài hoa của một nhà phát minh, một nhà sáng chế hoặc một nhà thiết kế, các ý tưởng trong khoa học viễn tưởng có thể trở thành thứ thay đổi toàn bộ thế giới.

Hai cuốn sách nổi nhất trong làng công nghệ VR: Snow Crash của Neal Stephenson và Ready Player One của Ernest Cline, mô tả các thế giới ảo

Điều này đặc biệt rõ ràng trong giới công nghệ VR. Ví dụ như công ty Oculus VR hiện đang phát tặng cuốn Sci Fi bestseller, Ready Player One của Ernest Cline — nội dung truyện phần lớn xảy ra trong bối cảnh một thế giới ảo — cho mọi nhân viên mới, thậm chí còn tặng 3,000 cuốn cho những người tham dự hội nghị kỹ sư phát triển phần mềm Oculus năm 2015. Trong khi đó, tại công ty đã mua lại Oculus — Facebook — các quản lý viên sản phẩm đều được yêu cầu phải đọc cuốn sách kinh điển năm 1992 đã sáng tạo ra thế giới ảo Metaverse, Snow Crash của Neal Stephenson. Nhà văn Sci Fi này hiện đang điều hành Dự án Hieroglyph nhằm giúp khơi lại tình yêu của cộng đồng với khoa học viễn tưởng và giúp thực hiện những điều lớn lao.

Bản thân Stephenson hiện đang là “trưởng bộ phận tương lai học” — người nổi tiếng nhất trong số những nhà văn Sci Fi được thuê để hình thành bộ phận này — tại Magic Leap, một startup cho đến nay vẫn chưa có sản phẩm, nhưng lại là một trong số những công ty có mức đầu tư vòng C lớn nhất thị trường tài chính: $800 triệu, và trong số các nhà đầu tư có cả Google và Alibaba. Mặc dù mới chỉ có một vài manh mối về sản phẩm của công ty, khát vọng mang lại một thực tại pha trộn của Magic Leap được dự đoán là sẽ biến khoa học viễn tưởng thành sự thật, và không ai có thể hợp hơn Stephenson để nắm vai trò lãnh đạo các “dự án nội dung” tại Magic Leap.

Ai cũng biết các công ty công nghệ như Apple và Google thường xuyên mời các tác giả khoa học viễn tưởng đến nói chuyện với nhân viên và gặp mặt đội ngũ nhân sự, nghiên cứu viên, và kỹ sư công nghệ tại bộ phận R&D của mình. Và mọi chuyện không chỉ dừng ở các buổi nói chuyện và hội thảo tại các công ty. Ví dụ như Intel có dự án The Tomorrow Project, một động thái nhằm sáng tác thêm các câu chuyện hư cấu dựa trên nền tảng khoa học về các tương lai khả dĩ, những câu chuyện có thể truyền cảm hứng cho các nhà khoa học, hoặc để cho các nhà nhân chủng học văn hoá dùng làm dữ liệu. Dự án tính tới nay đã xuất bản 10 tuyển tập truyện, of this project so far, tất cả đều có thể được đọc miễn phí tại trang web The Tomorrow Projects.

Bìa ba bộ tuyển tập của dự án The Tomorrow Project của Intel, nhằm mục đích sáng tạo những câu chuyện mới và sử dụng khoa học viễn tưởng như công cụ bàn thảo về tương lai

Microsoft thì lại còn tiến xa hơn một bước: mời những nhân vật danh tiếng trong làng SF hiện đại — các nhà văn Sci Fi từng đạt giải thưởng như Elizabeth Bear, David Brin, Nancy Kress, Ann Leckie, Greg Bear và Robert J Sawyer — đến phòng thí nghiệm của mình. Microsoft cho phép họ thoải mái tiếp cận các nghiên cứu viên và sử dụng các phòng thí nghiệm của mình trong suốt một năm, và được toàn quyền tự do sáng tác để hình dun các công nghệ tân tiến trong tương lai.

Các kiến thức khoa học các nhà văn này dùng để viết các câu chuyện khoa học viễn tưởng được kỳ vọng sẽ có sức ảnh hưởng đối với các công nghệ và sản phẩm Microsoft phát minh được trong quá trình nghiên cứu. Với các đề tài từ phân tích dự đoán, machine learning và trí tuệ nhân tạo (AI) cho đến máy tính lượng tử và dịch thuật trực tiếp, tất cả các câu chuyện vô cùng hấp dẫn này đều rất lạc quan về tương lai của công nghệ và đi sâu vào khám phá những diễn tiến của quá trình tương tác giữa con người và công nghệ. Toàn bộ bộ tuyển tập này, Future Visions: Original Science Fiction Stories Inspired by Microsoft, bao gồm cả một cuốn tiểu thuyết truyện tranh, có thể được download miễn phí. Hãy đừng ngần ngại mà tìm đọc nhé.

Bìa bộ tuyển tập Future Visions của Microsoft, bao gồm những tác phẩm Sci Fi từ các tác giả SF nổi tiếng như Elizabeth Bear, David Brin, Nancy Kress, Ann Leckie, Greg Bear và Robert J Sawyer

Nếu bạn nghĩ khoa học viễn tưởng chỉ hữu dụng và cung cấp cảm hứng cho các công ty công nghệ thôi thì bạn đang nhầm to đấy. Cục Lính thuỷ Đánh bộ Mỹ đang lấy các câu chuyện Sci Fi để chuẩn bị cho các mối đe doạ trong tương lai 15-30 năm tới. Vì quan tâm đến bản chất các cuộc xung đột trong tương lai và các viễn cảnh khả dĩ xảy ra, Phòng thí nghiện Chiến tranh Cục Lính thuỷ Đánh bộ /Ban điều hành Tương lai đã phát động một cuộc thi viết truyện Sci Fi cho các sĩ quan của mình, và trong số rất nhiều người tham dự, khoảng hơn một chục tác phẩm được lọc ra. Tác giả các câu chuyện này được ghép cặp với một tác giả Sci Fi nổi tiếng, chẳng hạn như tác giả tác phẩm World War Z, Max Brooks. Truyện của họ trở thành tác phẩm bắt buộc phải đọc đối với binh sĩ và ba tác phẩm hay nhất, xoay quanh hỗn loạn chính trị, xung đột nhằm kiểm soát nguồn nước, sự phát triển của các khu siêu đại thành phố, được xuất bản thành một tuyển tập có tên Science Fiction Futures: Marine Corps Security Environment Forecast 2030-2045 — có thể đọc miễn phí trên mạng.

Bìa bộ Science Fiction Futures, tuyển tập của Phòng thí nghiện Chiến tranh Cục Lính thuỷ Đánh bộ /Ban điều hành Tương lai với các truyện Sci Fi lấy bối cảnh tương lai gần xoay quanh chủ đề những xung đột khả dị trong tương lai

Tương lai chứa đựng những gì? Không ai biết chắc. Nhưng các tác phẩm khoa học viễn tưởng hay có thể giúp hé lộ về những gì sắp xảy đến. Theo lời nhà công nghệ học và nhà văn Brian David Johnson, người từng lãnh đạo dự án The Tomorrow Project của Intel trên cương vị nhà tương lai học đầu tiên của họ, “Khoa học viễn tưởng là thứ ngôn ngữ ta dùng để bàn luận về tương lai.”

Long Nguyen dịch (theo Factor Daily)
Credit ảnh nền: Factor Daily

P/S: Bookism đang trong quá trình xuất bản cuốn "Trạm tín hiệu số 23," một tác phẩm sci fi chiến tranh vũ trụ kiêm tâm lý sâu sắc của tác giả bestsellers Hugh Howey. Tìm hiểu thêm về tác phẩm tại đây:


các bài liên quan