(0)

Phỏng vấn Lưu Từ Hân về truyện Tam thể (The Three-Body Problem) và sự phát triển của khoa học viễn tưởng tại Trung Quốc

Lưu Từ Hân, tác giả tiểu thuyết Tam thể (The Three-Body Problem) là một trong những cây bút khoa học viễn tưởng (sci fi/science fiction) nổi tiếng nhất Trung Quốc. Ông đã từng giành giải Hugo và Galaxy, đồng thời được đề cử cho giải Nebula.

CARL SLAUGHTER (CS): Tại sao khoa học viễn tưởng phải mấy năm trở lại đây mới được độc giả Trung Quốc coi trọng?

LƯU TỪ HÂN (LTH): Thực ra khoa hoc viễn tưởng phát triển rất mạnh ở Trung Quốc trong những năm 80. Giai đoạn đó, có mấy cuốn còn bán được đến 4 triệu bản. Khi chính quyền liệt khoa học viễn tưởng vào hàng văn học gây ảnh hưởng xấu đến xã hội, các thị trường xuất bản lắng đi. Vào thế kỷ 21, khoa học viễn tưởng ở Trung Quốc bắt đầu tái phát triển. Có lẽ một phần nhờ công cuộc hiện đại hoá của Trung Quốc. Hiện đại hoá giúp mọi người chú ý đến tương lai. Người dân nhìn nhận tương lai vừa có cơ hội, vừa có thách thức và khủng hoảng. Đây là tiền đề để khoa học viễn tưởng phát triển và trở nên được ưa chuộng.

CS: “Tam thể” đã có đóng góp rất lớn trong việc đưa khoa học viễn tưởng thành sách văn học chính thống và được ưa chuộng ở Trung Quốc. Điều gì ở cuốn sách đã thu hút một lượng lớn độc giả đến vậy?

LTH: Có rất nhiều lý do. “Tam thể” miêu tả một cuộc đại khủng hoảng con người phải đối mặt. Ở đây cuộc đại khủng hoảng đó là người ngoài hành tinh xâm lăng. Truyện rất gần gũi với thực tại. Nó động đến những vấn đề về đạo đức và nhân tính, về chính trị và văn hoá từ góc nhìn của cả vũ trụ, đồng thời thể hiện tình hình hiện tại cũng như tương lai của Trung Quốc và quan điểm của thế giới về các vấn đề liên quan đến vũ trụ. Một phần sức hấp dẫn của truyện nằm ở việc trước nay Trung Quốc chưa từng có truyện nào như “Tam thể.” Ngoài ra, fan truyện khoa học viễn tưởng ngày trước hãy còn là thanh thiếu niên và sinh viên. Giờ họ đã trưởng thành, có địa vị xã hội và có tiếng nói hơn, và có thể giúp loan tin về “Tam thể” trên mạng xã hội.

Tam thể phiên bản tiếng Việt

CS: Anh đã nuôi dưỡng niềm yêu thích với dòng văn khoa học viễn tưởng và tìm hiểu về nó như thế nào trong thời kỳ fan khoa học viễn tưởng tại Trung Quốc ít được tiếp cận tư liệu hay?

LTH: Tôi có hứng thú với khoa học viễn tưởng chủ yếu vì tôi yêu thích khoa học, tôi tò mò về vũ trụ và vạn vật. Sau khi đến với khoa học viễn tưởng, tôi bị mê hoặc bởi những thế giới tưởng tượng và gia nhập hàng ngũ những fan khoa học viễn tưởng thế hệ đầu.

CS: Các truyện anh viết thường mang những mô típ sau: tận thế (apocalypse), kiến trúc phi thường (macro structure), lấy Hán làm tâm (Sino-centric), lấy nhà khoa học làm tâm (scientist centric), và đặt nặng khoa học (hard science). Phân tích như vậy có đúng không?

LTH: Khoa học viễn tưởng có những cách sáng tạo không dòng văn học nào khác bắt chước được. Đây là yếu tố thu hút chính của khoa học viễn tưởng. Mô típ tận thế và kiến trúc phi thường cô nhắc tới nằm trong số đó. Tôi luôn tin rằng nền tảng khoa học là một trong những yếu tố hay nhất của khoa học viễn tưởng. Tôi vận dụng kiến thức khoa học mình có để tạo nên các tác phẩm văn học ca ngợi vẻ đẹp của khoa học. Trong truyện của tôi các nhà khoa học và các yếu tố khoa học luôn nắm chủ đạo. Cô có nhắc tới việc lấy Hán làm tâm.  Truyện của tôi lấy Hán làm tâm vì độc giả của tôi chủ yếu là người Trung Quốc và bởi vì tôi hiểu biết về lịch sử và văn hoá Trung Quốc. “Tam thể” có rất nhiều yếu tố Hán, chủ yếu các nhân vật trong truyện là người Trung Quốc, và các nhân vật Trung Quốc sẽ trở thành cứu tinh nhân loại. Nhưng tôi đặt niềm tin vào các tác phẩm khoa học viễn tưởng lấy con người làm tâm, không phải các tác phẩm lấy Trung Quốc làm tâm.

hiệu sách

Một hiệu sách tại Trung Quốc
(Nguồn: Vmenkov | Wikimedia - CC-BY-SA-3.0)

CS: Tại Trung Quốc có đang có phong trào khoa học viễn tưởng nào không, chẳng hạn rộ lên tạp chí, ebook, truyền thanh, hội nhóm fan, các hội nghị,...?

LTH: So với khoa học viễn tưởng ở các nước nói tiếng Anh, tỉ lệ fan dòng văn này tại Trung Quốc khá khiêm tốn, nhưng hoạt động sôi nổi. Có một số tạp chí khoa học viễn tưởng Trung Quốc và Science Fiction World là tờ có sức ảnh hưởng nhất. Mạng lưới văn học của Trung Quốc cũng phát triển rất tốt. Phần lớn các truyện khoa học viễn tưởng của Trung Quốc đều rất dài tập và được đăng định kì trên Internet. Có rất nhiều hội nhóm fan khoa học viễn tưởng ở Trung Quốc. Chủ yếu hoạt động tại các khuôn viên trường đại học. Có một số hội nhóm online nữa. Năm nào cũng có rất nhiều hoạt động liên quan đến khoa học viễn tưởng. Chủ yếu là trao giải Milky Way và Nebula. Giải Milky Way được tài trợ bởi tạp chí Science Fiction World.  Giải thứ hai được tài trợ bởi Hiệp hội Khoa học Viễn tưởng Trung Quốc. Rất nhiều fan tham dự các buổi hội nghị. Còn có cả các forum trên mạng nữa. "Tam thể” có một forum riêng dành cho người đọc. Tất cả các nhân vật trong truyện đều có tài khoản trên mạng WeiBo.

CS: Trung Quốc là một thị trường lớn đối với Hollywood và khoa học viễn tưởng đã gia nhập thị trường phim ảnh chính thống ở Mỹ được một thời gian rồi. Vậy còn các bộ phim và chương trình truyền hình khoa học viễn tưởng tại Trung Quốc thì sao? Thị trường điện ảnh đất nước anh đã xâm nhập thị trường khoa học viễn tưởng tiềm năng chưa?

LTH: Phim ảnh khoa học viễn tưởng tại Trung Quốc không được phát triển lắm. Hầu hết các phim trong dòng này đều có kinh phí thấp và không gây được tiếng vang. Hầu hết phim ảnh khoa học viễn tưởng phục vụ khán giả Trung Quốc đến từ Hollywood. Những bộ phim khoa học viễn tưởng đạt doanh thu cao nhất tại thị trường Trung Quốc đều là phim Hollywood. Nhưng thời thế đang thay đổi. Thị trường phim ảnh trong nước đang đánh giá khoa học viễn tưởng là thị trường có tiềm năng lớn. Mặt khác, các nhà sản xuất, đạo diễn và biên kịch viên còn thiếu kinh nghiệm làm phim khoa học viễn tưởng. Vậy nên khoa học viễn tưởng tại Trung Quốc vẫn còn rất non trẻ. Con đường trở thành ngành công nghiệp hạng A của nó vẫn còn rất dài.

CS: Cuốn “Tam thể” có đang được chuyển thể thành phim không?

LTH: Bộ phim đầu tiên trong bộ ba “Tam thể” vừa hoàn tất quay phim vào tháng ba năm ngoái và giờ đang trong giai đoạn sản xuất. Phim nhận được khoản đầu tư rất lớn và thu hút được chú ý của dư luận cả trong nước lẫn quốc tế.

phim tam thể

Poster phim "Tam thể"
(Nguồn: File 770)

CS: Anh dự đoán ra sao về tương lai của sách truyện khoa học viễn tưởng Trung Quốc tại thị trường Trung Quốc, sách truyện khoa học viễn tưởng Trung Quốc tại thị trường phương Tây, và sách truyện khoa học viễn tưởng phương Tây tại thị trường Trung Quốc?

LTH: Kể từ thập niên 80, Trung Quốc đã được tiếp cận với rất nhiều tác phẩm khoa học viễn tưởng nước ngoài (chủ yếu tiếng Anh). Một số cuốn khoa học viễn tưởng có tầm ảnh hưởng tại Mỹ đã được dịch và xuất bản tại Trung Quốc. Thời gian xuất bản đã được giảm thiểu rất nhiều. Ví dụ như với các truyện được giải Hugo/Nebula, chúng sẽ sớm xuất hiện tại Trung Quốc. Xuất bản ra nước ngoài ta Trung Quốc vẫn còn là một ngành non trẻ và lượng sách xuất bản cực kỳ ít. “Ta thể” là cuốn khoa học viễn tưởng Trung Quốc duy nhất tính tới nay được xuất bản bằng ngôn ngữ tiếng Anh. Nó đã được giải Hugo. Một số nhà văn Trung Quốc đã xuất hiện trên các tạp chí và website phương Tây. Có hai cây bút Trung Quốc được xuất bản trong tờ Nature. Tôi nghĩ khoa học viễn tưởng là dòng văn mang tính toàn cầu nhất vì nó đề cập đến những vấn đề mọi dân tộc đều thấu hiểu. Vậy nên tôi muốn những độc giả khoa học viễn tưởng nói tiếng Anh đọc truyện của tôi bởi vì nó là tác phẩm khoa học viễn tưởng hơn là bởi vì đây là khoa học viễn tưởng “Trung Quốc.”

CS: Một trong số những dịch giả bản tiếng Anh cuốn “Tam thể” là Ken Liu. Đây là một tác giả rất nổi tiếng ở Mỹ. Tôi gặp anh ta tại một hội thảo viết văn và sau đó có thực hiện phỏng vấn với anh ta. Hai người quen nhau như thế nào?

LTH: Tôi hay đọc các tác phẩm của Liu Yu Kun và thấy rất thích. Lần đầu tôi gặp anh ta là tại giải Nebula ở Bắc Kinh năm 2013. Kể từ đó, chúng tôi có nhiều cơ hồi trò chuyện và hợp tác bởi anh ta là dịch giả cuốn "Tam thể" đầu tiên trong bộ ba tác phẩm của tôi.

CS: Anh có định ra nước ngoài để quảng bá bản tiếng Anh của “Tam thể” không? Liệu fan hâm mộ Mỹ của anh có thể gặp anh tại một hội nghị nào đó không? Cuốn "Tam thể" sẽ có website tiếng Anh chứ?

LTH: Tôi có làm một số hoạt động như vậy tại Mỹ hồi năm 2014. Tôi đã gặp gỡ nhiều fan và nhà văn khoa học viễn tưởng tại New York và Chicago và chúng tôi đã có cơ hội trò chuyện rất thoải mái. Năm ngoái, tôi sang Thổ Nhĩ Kỳ để quảng bá cuốn "Tam thể” bản Thổ. Tôi sẽ tiếp tục quảng bá cuốn này tại Châu Âu. Truyện có hai website chính. Một là web của bản tiếng Anh, một là web của nhà sản xuất phim. Link web thứ hai là http://www.3body.com/

lưu từ hân

Lưu Từ Hân và dịch giả bản tiếng Anh truyện "Tam thể"
(Nguồn: File 770)

Long Nguyen (theo File 770)
Credit ảnh nền: File 770


Tam thể của Lưu Từ Hân hiện đã được xuất bản tại Việt Nam. Bạn có thể tìm hiểu thêm thông tin về truyện bằng cách bấm vào nút bên dưới nhé ;)


các bài liên quan